3 okręty podwodne A26 dla Polski. Program Orka wchodzi w decydującą fazę
Trzy okręty A26 i kontrakt o historycznej skali
3 okręty podwodne A26 dla Marynarki Wojennej RP to najważniejszy efekt polsko-szwedzkich konsultacji międzyrządowych, które odbyły się w Gdyni, uznawanej za centrum polskiej marynarki. Podczas spotkania podpisano pakiet porozumień, ale to właśnie umowa dotycząca programu Orka została wskazana jako najistotniejsza z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa i przyszłości sił morskich. Chodzi o kontrakt określany jako najważniejszy w historii polskiej Marynarki Wojennej. Sam wybór miejsca miał znaczenie symboliczne, bo decyzja zapadła tam, gdzie od lat koncentruje się morski komponent obrony kraju.
Program Orka przez trzy dekady pozostawał niezakończonym przedsięwzięciem, mimo że kolejne pokolenia marynarzy czekały na odnowienie potencjału polskiej floty podwodnej. Teraz rząd potwierdził finalizację kolejnego etapu, a podpisana umowa ma zamknąć wieloletni okres niepewności wokół tej inwestycji. Okręty A26 mają stać się nowym filarem zdolności operacyjnych Marynarki Wojennej RP. W praktyce oznacza to odbudowę ważnej części obrony morskiej, która ma znaczenie nie tylko wojskowe, ale też strategiczne dla całego regionu Morza Bałtyckiego.
"Bardzo się cieszę, że w tym symbolicznym miejscu finalizujemy kolejny etap naszej przyjacielskiej współpracy ze Szwecją. Podpisaliśmy dzisiaj wiele umów, w tym tę o zakupie 3 okrętów podwodnych dla Marynarki Wojennej RP"
Donald Tusk, Premier
"Włożyliśmy bardzo dużo wysiłku i starań, aby faktem stało się nie tylko podpisanie wielu dzisiaj dokumentów, w tym tej znaczącej umowy o programie Orka i zakupie łodzi podwodnych, ale także wielu innych dziedzinach"
Donald Tusk, Premier
"Pokolenia marynarzy czekały na ten dzień. Program Orka przez 30 lat nie mógł znaleźć swojego finału. Udało się to dopiero rządowi Premiera Donalda Tuska"
Władysław Kosiniak-Kamysz, Minister Obrony Narodowej
"To dzień historyczny. To duży kamień milowy - 3 szwedzkie łodzie podwodne A26 staną się własnością Polski. To bardzo duże przedsięwzięcie. Mówimy o 50 miliardach szwedzkich koron, jak to wszystko się połączy"
Ulf Kristersson, Premier Królestwa Szwecji
- Umowa dotyczy zakupu 3 okrętów podwodnych A26 dla Marynarki Wojennej RP.
- Program Orka pozostawał bez finału przez 30 lat.
- Wartość przedsięwzięcia została określona na 50 miliardów szwedzkich koron.
- Porozumienia podpisano podczas konsultacji międzyrządowych w Gdyni.
- Szersze partnerstwo opiera się na odnowionym Partnerstwie Strategicznym podpisanym w Harpsund w listopadzie 2024 roku.
Skala tego przedsięwzięcia ma znaczenie również z punktu widzenia zwykłych obywateli, choć nie zawsze jest to widoczne od razu. Inwestycje w bezpieczeństwo morskie wpływają na ochronę szlaków transportowych, infrastruktury krytycznej i stabilność regionu, od której zależą także handel, energetyka i funkcjonowanie portów. Dla mieszkańców kraju oznacza to próbę wzmocnienia odporności państwa na zagrożenia, które coraz częściej dotyczą nie tylko klasycznych działań militarnych, ale też presji hybrydowej i zakłóceń na morzu. W tle tej decyzji znajduje się więc nie tylko zakup sprzętu, ale również odpowiedź na zmieniające się warunki bezpieczeństwa w północnej części Europy.
Strategiczne partnerstwo Polski i Szwecji na Bałtyku
Spotkanie w Gdyni było zarazem potwierdzeniem, że relacje polsko-szwedzkie weszły w nową fazę. Oba państwa podkreśliły, że współpraca nie ogranicza się już do pojedynczych zakupów, lecz staje się elementem szerszego partnerstwa strategicznego. Jego celem jest wspólne wzmacnianie bezpieczeństwa regionu Morza Bałtyckiego, który pozostaje obszarem napięć związanych z aktywnością rosyjskiej floty cieni, prowokacjami oraz innymi zagrożeniami militarnymi. Odpowiedzią na te wyzwania ma być Pakt dla Morza Bałtyckiego, oparty na współpracy politycznej, wojskowej oraz przemysłowej.
Dla mieszkańców Polski takie deklaracje mogą brzmieć odlegle, ale ich praktyczne znaczenie jest konkretne. Bezpieczeństwo Bałtyku wpływa na swobodę żeglugi, funkcjonowanie portów, ochronę infrastruktury energetycznej i łańcuchów dostaw. To z kolei przekłada się na stabilność cen, bezpieczeństwo transportu i przewidywalność działania gospodarki. W czasie, gdy region coraz wyraźniej odczuwa skutki wojny w Ukrainie i rosnącego napięcia wokół infrastruktury na morzu, wspólne działania państw nadbałtyckich stają się częścią codziennego bezpieczeństwa obywateli.
"Mamy ambitne plany, żeby ten wielki projekt Orka był zaledwie etapem, a nie finałem naszej współpracy"
Donald Tusk, Premier
"To nie są proste zakupy w jedną czy drugą stronę, ale autentyczna, prawdziwie partnerska współpraca z korzyścią dla obu przemysłów"
Donald Tusk, Premier
"Robimy to wszystko także dla naszych dzieci i wnuków, aby nasz region, nasze państwa, Morze Bałtyckie były obszarem pokoju, bezpieczeństwa, a nie tak jak bywa dzisiaj, obszarem niepokoju i zagrożeń"
Donald Tusk, Premier
"Razem ze Szwecją jesteśmy odpowiedzialni za budowę nowej architektury bezpieczeństwa dla Morza Bałtyckiego i NATO"
Władysław Kosiniak-Kamysz, Minister Obrony Narodowej
"Relacje między Polską i Szwecją są najlepsze w całej historii. Są one głębsze i silniejsze niż kiedykolwiek wcześniej. Jesteśmy sojusznikami w NATO, partnerami strategicznymi w Unii Europejskiej, sąsiadami na Morzu Bałtyckim"
Ulf Kristersson, Premier Królestwa Szwecji
Znaczenie ma też szerszy kontekst polityczny i wojskowy. Polska i Szwecja pozostają zgodne w ocenie zagrożeń dla bezpieczeństwa Europy oraz w sprawie dalszego wsparcia Ukrainy wobec rosyjskiej agresji. Po wejściu Szwecji do NATO współpraca obu krajów zyskała dodatkowy wymiar, bo dotyczy już nie tylko relacji dwustronnych, ale również wspólnej odpowiedzialności za północno-wschodnią flankę Sojuszu. Władze obu państw podkreślają, że to właśnie taka regionalna współpraca zwiększa bezpieczeństwo obywateli państw położonych nad Bałtykiem.
Nie tylko zakup uzbrojenia, ale też impuls dla przemysłu
Program Orka został przedstawiony nie wyłącznie jako kontrakt na sprzęt wojskowy, lecz jako początek długofalowej współpracy przemysłowej między Polską i Szwecją. To ważne, bo przy tak dużych zamówieniach znaczenie mają nie tylko same dostawy, ale także technologia, serwis, zaplecze produkcyjne i możliwość rozwijania krajowych kompetencji. Rząd wskazał rozwój polskiego przemysłu obronnego jako jeden z priorytetów, a współpraca ze Szwecją ma być kolejnym impulsem do wzmacniania rodzimych zdolności technologicznych i produkcyjnych. W praktyce może to oznaczać większe zaangażowanie krajowych firm i instytucji w obsługę oraz rozwój systemów związanych z nowymi okrętami.
Istotne jest również to, że współpraca ma charakter dwustronny. Po stronie polskiej mowa o zakupie okrętów podwodnych, natomiast Szwecja ma pozyskać okręt ratowniczy oraz zestawy Piorun. Taki układ ma potwierdzać, że relacje nie sprowadzają się do klasycznej sprzedaży uzbrojenia, lecz opierają się na partnerstwie i wzajemnych korzyściach dla przemysłu obronnego obu państw. Dla zwykłych ludzi może to mieć znaczenie gospodarcze, bo większa aktywność krajowego sektora zbrojeniowego zwykle wiąże się z zamówieniami, utrzymaniem miejsc pracy i rozwojem specjalistycznych kompetencji, które później wzmacniają również inne gałęzie przemysłu.
Konsultacje odbyły się w ramach odnowionego Partnerstwa Strategicznego podpisanego w Harpsund w listopadzie 2024 roku. W rozmowach uczestniczyli ministrowie odpowiedzialni nie tylko za obronę i sprawy zagraniczne, ale także za finanse, kulturę i dziedzictwo narodowe oraz infrastrukturę. To pokazuje, że porozumienie między Warszawą a Sztokholmem ma wymiar szerszy niż wojskowy i obejmuje obszary istotne dla codziennego funkcjonowania państwa. Finalizacja programu Orka wpisuje się więc w większy plan budowania trwałej współpracy w regionie, w którym bezpieczeństwo militarne, gospodarka i infrastruktura coraz silniej się ze sobą łączą.